Groothuisbezoek: thema ‘Heeft de kerk iets te zeggen?’

Dit jaar doet de pastorale raad het voorstel om in de groothuisbezoeken van het komend seizoen te spreken over de kerkdiensten.
Ooit vergeleek iemand de kerkdienst met het op bezoek gaan bij de koning. Een gebeurtenis waarop je je zorgvuldig voorbereidt. Het is de vraag of wij, de kerkgangers, ons vandaag nog in dat beeld herkennen. Welke betekenis heeft de kerkdienst voor ons? En: waarover gaat het in een kerkdienst? Waar is de kerkdienst goed voor? Dat is een spannende vraag.

Iemand zei: 'Ik ga naar de kerk om God te loven en te eren. Dat vraagt Hij van mij en dat is Hij waard'. Enthousiast keek ze om zich heen. Een ander zei: 'Voor mij is het belangrijk om God te ontmoeten. Dat gebeurt voor mij vooral in de preek, nee, niet altijd, maar vaak wel. Ook wel in een lied, of een paar woorden in een gebed en zeker in de zegen'. Voorzichtig zei weer iemand: 'Ik vind het zo belangrijk om samen te zingen en samen te bidden; dat ik deel uitmaak van een gemeente'. Daarnaast nog een heel ander geluid: 'Ik vind het zo heerlijk dat er even niets hoeft, dat ene uur op zondagmorgen. De hele week is het druk: draven, rennen en organiseren, maar in de kerkdienst mag ik alles even loslaten en op me laten afkomen wat daar gebeurt'. Weer een ander verwoordde haar moeite met de gang van zaken: 'Waar slaat het eigenlijk allemaal op? Vaak zegt het mij zo weinig. Is het niet heel veel van vroeger? Het is toch uit de tijd: een uur stilzitten en over je heen laten komen wat een ander bedacht heeft en waarschijnlijk belangrijk vindt. Ik zou wel veel meer betrokken willen worden bij wat daar gebeurt'. Tenslotte vroeg iemand of dat laatste er misschien ook oorzaak van kan zijn, dat zoveel jongeren niet geraakt worden door wat er in de kerkdienst plaatsvindt. Zij leven in een heel andere wereld. Op school werken de leerkrachten met eigentijdse werkvormen. Er is voor de leerlingen veel afwisseling en de computer met het internet biedt een ongekende scala aan mogelijkheden. Zo veel hoofden, zo veel verwachtingen. Wat moeten we ermee? Proberen om zo veel mogelijk iedereen tegemoet te komen? Of eerst eens op zoek gaan waarom we in een kerkdienst doen wat we doen. En ontdekken wat daarachter schuilgaat.

Veel variatie

Wie om zich heenkijkt, naar de gang van zaken in andere gemeenten of eens wat surft op internet, ontdekt dat er vele mogelijkheden zijn om vorm te geven aan wat daarnet als belangrijk aangegeven werd: de lof aan God, de ontmoeting met God, verbondenheid ervaren, op adem komen, actief betrokken zijn bij de viering. Op vele honderden plaatsen worden wekelijks de 'gewone' morgen-, middag- en avonddiensten gehouden, waarbij veelal de aanwijzingen van leesroosters (oecumenisch leesrooster De Eerste Dag, Kind op Zondag, Bonnefooi, Filippus, Heidelbergse Catechismus) de toon aangeven. Daarnaast zijn er Taizé-vieringen, waarin meestal de liturgie van de Franse communauteit gevolgd wordt en waarbij gezongen wordt zoals daar gebeurt: veelal korte zinnen op eenvoudige melodieën, die zonder al te veel moeite meerstemmig gezongen kunnen worden en die ook heel goed enkel met (dwars)fluit en gitaar begeleid kunnen worden – niet één keer, zoals de coupletten van de psalmen en gezangen van het Liedboek, maar soms wel vijftien keer achter elkaar, zodat er iets pal ontstaat als een golfslag, waarop je je laat meedeinen.
En Thomas-vieringen, genoemd naar de twijfelende leerling van Jezus, die niet kon geloven dat de Heer was opgestaan; in wie zoveel gelovigen vandaag zich herkennen: in de twijfel, in het zoeken, in het niet-weten. Vieringen waarin veel te beleven valt met een onderdeel dat zelfs de wonderlijke naam draagt van 'heilige chaos': naast gebed, lezing en overdenking is er ruimte om een kaars aan te steken, een klacht voor zichzelf op te schrijven, te zingen bij de piano, voorbeden op te schrijven, te mediteren bij een icoon, een uitleg te krijgen bij het liturgisch bloemschikken enz.
In Apeldoorn is jaren geleden een begin gemaakt met een nieuwe vorm van samenzijn, speciaal voor en door jongeren opgezet, het zogenaamde
Hemels Gelach. En hier en daar worden op een voor jongeren gunstig tijdstip ‘uitslaapdiensten’ gehouden. Zo valt er nog veel meer te noemen.

Maar misschien is bij dit gesprek over de kerkdienst en de vraag wat die ons te zeggen heeft een andere vraag nog belangrijker: zijn wíj nog aanspreekbaar? Laten wíj ons nog aanspreken? En hoe zouden wij reageren, als bijvoorbeeld president Obama de preek zou houden?
En nog een andere vraag: Waar worden wíj stil van? En wat raakt ons?

Opzet

De bedoeling is om in elk groothuisbezoek, de eerstvolgende kerkdienst voor te bereiden, zodat ieder daarvoor stenen kan aandragen. We hopen u zo in de gelegenheid te stellen om mee de dienst uit te maken en de kerkdienst gestalte te geven. We hopen zo ook op het spoor te komen van de betekenis van de kerkdienst, en of deze ons inderdaad iets te zeggen heeft.

Ook wordt dit jaar opnieuw de mogelijkheid geboden om ofwel ’s avonds ofwel ’s morgens een groothuisbezoek bij te wonen.
Mochten de aangeboden data niet schikken, dan kunt u zich via uw contactpersoon opgeven voor een andere groothuisbezoekavond of -morgen.

Namens de Pastorale Raad

ds. Gerard Rinsma
e-mail: predikant@protestantsegemeenteroermond.nl

Hélène van Hemert
Secretariaat Pastorale Raad
e-mail: helenevanhemert@home.nl